Historia Fundacji

wapenPolacy w Driel
Dnia 21 września 1944 roku 1003 spadochroniarzy z 1. Polskiej Samodzielnej Brygady Spadochronowej wylądowało w Driel i okolicach, aby wziąć udział w Bitwie pod Arnhem.
Rok później założono Komitet Driel – Polen (obecnie Fundacja Driel-Polen), którego celem jest kultywowanie pamięci udziału 1. Polskiej Samodzielnej Brygady Spadochronowej w Bitwie pod Arnhem poprzez organizowanie corocznych uroczystości upamiętniających desant, rozpowszechnianie informacji na temat udziału polskich żołnierzy w Bitwie pod Arnhem oraz angażowanie mieszkańców Driel w uroczystości.

21 września 1945 roku mieszkańcy Driel zaadoptowali groby poległych Polaków. Rok później zasadzono kwiaty na grobach polskich spadochroniarzy, których mogiły zostały przeniesione na Cmentarz Wojskowy w Oosterbeek.
W grudniu 1946 roku młodzież szkolna wysłała życzenia świąteczne wszystkim spadochroniarzom, którzy walczyli w Driel.
W lutym 1947 roku polscy spadochroniarze ofiarowali pieniądze na odbudowę szkoły dla chłopców, która w czasie walk służyła za szpital wojskowy. W maju 1949 roku odbudowanej szkole nadano imię św. Stanisława Kostki, ulica przy której mieściła się szkoła została nazwana ulicą Kazimierza (Casimirstraat), natomiast ówczesny Dorpsplein nazwano placem generała Sosabowskiego.
Zarząd Gminy Heteren, do której wówczas należał Driel, przyznał w dniu 18 września 1954 roku honorowe obywatelstwo gminy generałowi S.F. Sosabowskiemu.
Dnia 12 września 1959 roku mieszkańcy Driel ofiarowali sztandar Związkowi Weteranów Spadochroniarzy Polskich.

Obchody Rocznicowe
Od 1946 roku w Driel organizowane są we wrześniu uroczystości dla uczczenia kolejnej rocznicy desantu. Od tego czasu wielu weteranów w różnych rangach i pochodzących z różnych zakątków świata odwiedziło Driel i wzięło udział w tych uroczystościach.
Pierwszy tymczasowy polski pomnik wojenny w Driel został odsłonięty dnia 21 września 1946 roku przez podpułkownika A. Szczerbo-Rawicza.
Obecny pomnik dłuta artysty rzeźbiarza J. Vlasbloma z Rotterdamu stanął dnia 16 września 1961 roku. Odsłonięcia dokonał generał S.F.  Sosabowski.
Opieka nad pomnikiem została wówczas powierzona Zarządowi Gminy Heteren – od 1 stycznia 2001 roku będąca gminą Overbetuwe.
Cokół pomnika symbolizuje Naród Polski. W miejscu osłoniętym od codziennego zgiełku umieszczono w nim ziemię polską. Z obu stron znajdują się herby Polski i Warszawy zwieńczone godłem polskiej brygady.
Z cokołu wznosi się betonowy element symbolizujący siłę polskiego ducha i nieustraszoną odwagę. Z przodu wyłania się postać przedstawiająca młodość i przyszłość, która trzyma w dłoniach wolność jak kosztowny klejnot.
W ciemnościach postać wydaje się znikać, lecz to tylko pozory. Wolność jest zawsze obecna i koncentruje się na niezłomnej sile narodu, dodaje Polakom odwagi oraz siły ducha i zawsze na nowo się odradza.
Wszyscy polscy weterani, którzy walczyli w Driel, otrzymali 18 września 1969 roku medale pamiątkowe.
Od 1979 roku Fundacja „Lest we Forget” wspiera finansowo weteranów zamieszkałych w Polsce, umożliwiając im wzięcie udziału w uroczystościach wrześniowych.
W 35. rocznicę desantu w Driel ustawione zostały kolumny po obu stronach pomnika.
Na jednej z nich umieszczona jest pamiątkowa tablica z nazwiskami wszystkich 94 poległych oficerów i żołnierzy z 1. Polskiej Samodzielnej Brygady Spadochronowej.
Na drugiej kolumnie znajduje się godło Polski oraz tablica pamiątkowa, umieszczone wcześniej na tymczasowym pomniku.We wrześniu 1987 roku pomnik został zaadoptowany przez dzieci z trzech szkół podstawowych w Driel.
Latem 1991 roku plac, na którym stoi pomnik, został zrekonstruowany. Otrzymał nazwę Polenplein – Plac Polski.

 Przwrócenie Chwaly
9 grudnia 2005 roku rząd holenderski postanowił przyznać Order Wojskowy Wilhelma 1. Polskiej Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej za godne najwyższego podziwu czyny odwagi, roztropności i lojalności okazane w czasie Bitwy pod Arnhem we wrześniu 1944 roku. Ponadto postanowiono pośmiertnie odznaczyć medalem Brązowego Lwa generała S.F. Sosabowskiego, który dowodził jednostką.
31 maja 2006 na dziedzińcu wewnętrznym parlamentu w Hadze Jej Królewska Wysokość wręczyła Order Wojskowy Wilhelma, dekorując sztandar 6. Brygady Spadochronowo-Szturmowej z Krakowa, która kontynuuje tradycje 1. Polskiej Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Królowa Beatrix wręczyła wnukom generała, w imieniu ich wielkiego dziadka, insygnia orderu Brązowego Lwa.
Historia przyznania odznaczeń została szczegółowo przedstawiona w filmie dokumentalnym „God Bless Montgomery – De vergeten Polen in de Slag om Arnhem” dziennikarza śledczego, Geertjana Lassche, wyemitowanym przez stację Evangelische Omroep 14 września 2004 roku.
Autor zrobił dokument w odpowiedzi na wywiad z Corą Baltussen, która zdobywała doświadczenie jako pielęgniarka w brygadzie Sosabowskiego i już w 1961 roku apelowała o rehabilitację polskiej jednostki.
W filmie pokazano list od Królowej Wilhelminy z roku 1946, zawierający zgodę na odznaczenie kilkudziesięciu członków brygady Sosabowskiego medalem za waleczność.
Ów list oraz wywiad z Księciem Bernhardem, w którym wyraża on życzenie przyznania odznaczenia, stanowiły powód wystąpienia rządu z wnioskiem przyjętym przez całą Drugą Izbę Stanów Generalnych o zbadanie sprawy pośmiertnego odznaczenia.
W grudniu 2004 roku Kapituła Orderu Wojskowego Wilhelma otrzymała polecenie przeprowadzenia procedury.

Sosabowski Memorial Appeal
Weterani Pierwszej Brytyjskiej Dywizji Powietrznej oraz Stowarzyszenia Pułku Spadochronowego wyrazili radość z powodu rehabilitacji 1. Polskiej Samodzielnej Brygady Spadochronowej i założyli komitet, którego celem było zebranie funduszy na wzniesienie pomnika na Placu Polskim – Polenplein w Driel.
Na cokole umieszczona jest płyta pamiątkowa, wykonana z brązu, z płaskorzeźbą generała S.F. Sosabowskiego (zaprojektowana przez sławną rzeźbiarkę Vivien Mallock); płyta to hołd dla ich drogich, polskich towarzyszy broni. Bez ich męstwa i ducha walki weterani Pierwszej Brytyjskiej Dywizji Powietrznej nie mieliby możliwości odwrotu.
Pomnik został odsłonięty podczas dorocznych uroczystości rocznicowych 16 września 2006 roku przez dra M.H. Sosabowskiego, prawnuka generała Sosabowskiego. W imieniu Jej Wysokości w uroczystości wziął udział dowódca Wojska Królewskiego, generał broni A.J.G.M. Blomjous.
Reprezentując „Major General Stanislaw Sosabowski Memorial Appeal” przybyli, oprócz Sir Briana Urquharta KCMG MBE wraz z małżonką, również Major A.J. Hibbert MC oraz kilku innych członków.
Rok później odsłonięto tablicę pamiątkową wraz z tekstem (patrz z tyłu niniejszej broszury).

Przyszle Obchody
Uroczystości upamiętniające desant odbywają się co roku we wrześniu. Co pięć lat obchody rocznicowe poprzedzają skoki spadochronowe polskich i holenderskich żołnierzy.
Od 1994 roku koordynacją wszystkich uroczystości zajmuje się Fundacja Obchodów Airborne (Stichting Airborne Herdenkingen – SAH). Komitet Driel-Polen wchodzi w skład tej fundacji.
Od 2001 roku do programu uroczystości rocznicowych został włączony project dla młodzieży: Airborne International Youth Conference (AIYC). Program ten stanowi uzupełnienie zadania SAH: „Most ku przyszłości”. Młodzież bierze czynny udział w dorocznych uroczystościach w Driel.

Airborme Museum “Hartenstein”
Airborne Museum, znajdujące się przy Utrechtseweg 232, 6862 AZ w Oosterbeek, przedstawia pełny obraz historii Bitwy pod Arnhem.
W ośrodku informacyjnym, który znajduje się nieopodal mostu im. Johna Frosta w Arnhem (stanowiącym część Airborne Museum), znajduje się natomiast skrócony opis.