21 wrze\u015bnia czo\u0142gi 30 Pu\u0142ku sta\u0142y na po\u0142udniowym brzegu rzeki Waal, ale wci\u0105\u017c nie mog\u0142y si\u0119 przez ni\u0105 przeprawi\u0107. Obydwa mosty w Nijmegen \u2212 most drogowy oraz most kolejowy \u2212 by\u0142y w r\u0119kach Niemc\u00f3w. Mieli oni tak\u017ce pod kontrol\u0105 obszar mi\u0119dzy obiema rzekami, a most nad Renem w Arnhem nie zosta\u0142 jeszcze zdobyty przez Brytyjczyk\u00f3w. Oddzia\u0142y pu\u0142kownika Frosta (kt\u00f3ry sam by\u0142 ranny) musia\u0142y w nocy ze \u015brody na czwartek przerwa\u0107 walk\u0119.<\/p>\n
W Oosterbeek general Urquhart naciska\u0142 na wys\u0142anie posi\u0142k\u00f3w, szczeg\u00f3lnie domaga\u0142 si\u0119 przys\u0142ania polskiej brygady, poniewa\u017c jego sytuacja w tym czasie stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej krytyczna. Mimo niekorzystnych warunk\u00f3w pogodowych postanowiono sprowadzi\u0107 polsk\u0105 brygad\u0119 na pole bitwy.<\/p>\n
O drugiej po po\u0142udniu wystartowa\u0142o 114 samolot\u00f3w z 1560 \u017co\u0142nierzami 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej na pok\u0142adzie. Desant rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 o godzinie 17:18. Spo\u015br\u00f3d 114 samolot\u00f3w tylko 72 uda\u0142o si\u0119 wykona\u0107 zadanie. Zamiast 1568 spadochroniarzy zosta\u0142o zrzuconych tylko 1003. Z uwagi na z\u0142e warunki pogodowe czterdzie\u015bci jeden samolot\u00f3w otrzyma\u0142o rozkaz powrotu do bazy w Anglii. Tu stacjonowa\u0142 1 Batalion i cz\u0119\u015b\u0107 3 Batalionu oraz kompania wojsk in\u017cynieryjnych. W drodze powrotnej uszkodzony samolot Dakota zrzuci\u0142 swoich spadochroniarzy nad Belgi\u0105.<\/p>\n
Niemcy przywitali spadochroniarzy ogniem z karabin\u00f3w maszynowych i mo\u017adzierzy. Podczas l\u0105dowania zgin\u0119\u0142o pi\u0119ciu \u017co\u0142nierzy, a 36 zosta\u0142o rannych. Przy pierwszym kontakcie z wrogiem zosta\u0142o schwytanych 11 niemieckich \u017co\u0142nierzy. Po zdobyciu brzeg\u00f3w Renu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u017caden prom, ani \u0142\u00f3d\u017a nie czeka na wojskowych, a po drugiej stronie rzeki znajdowa\u0142 si\u0119 wr\u00f3g.<\/p>\n
O godzinie 22:30, kapitan Ludwik Zwola\u0144ski przep\u0142yn\u0105\u0142 rzek\u0119 i stawi\u0142 si\u0119 u dow\u00f3dcy brygady, genera\u0142a Sosabowskiego. Zwola\u0144ski jako polski oficer \u0142\u0105cznikowy brygady przydzielony zosta\u0142 do brytyjskiej dywizji powietrznodesantowej. Zameldowa\u0142, \u017ce straty po strony brytyjskiej wynosi\u0142y ju\u017c 40 procent, oraz przekaza\u0142 informacj\u0119 o tym, \u017ce wojska in\u017cynieryjne powinny szybko przygotowa\u0107 pontony do przeprawy.<\/p>\n
Pi\u0105tek 22 wrze\u015bnia. Dzie\u0144 dopiero si\u0119 zacz\u0105\u0142, gdy brytyjski oficer oddzia\u0142\u00f3w saperskich przyby\u0142 do genera\u0142a Sosabowskiego z drugiego brzegu rzeki z komunikatem, \u017ce pontony s\u0105 prawie gotowe. Nast\u0119pnie w towarzystwie brytyjskiego oficera \u0142\u0105cznikowego, podpu\u0142kownika Stevensa, oraz kapitana Zwola\u0144skiego przep\u0142yn\u0105\u0142 z powrotem przez rzek\u0119 do kwatery Brytyjczyk\u00f3w. O trzeciej nad ranem Sosabowski rozkaza\u0142 uda\u0107 si\u0119 swoim \u017co\u0142nierzom do Driel. Miejscowo\u015b\u0107 zosta\u0142a ju\u017c oczyszczona z wroga, a panuj\u0105ce w niej warunki sprzyja\u0142y organizacji obrony przed atakami niemieckimi.<\/p>\n
Obiecane pontony nigdy nie dotar\u0142y. Oko\u0142o drugiej po po\u0142udniu pu\u0142kownik Charles B. Mackenzie, szef sztabu brytyjskiej 1 Dywizji Powietrznodesantowej, z podpu\u0142kownikiem Edwardem C. W. Meijersem, komendantem saper\u00f3w, zameldowali si\u0119 u Sosabowskiego. Przekazali oni pilne wezwanie, aby najbli\u017cszej nocy bezzw\u0142ocznie przeprawi\u0107 si\u0119 przez rzek\u0119. O jedenastej wieczorem 8 Polska Kompania zosta\u0142a skierowana w stron\u0119 Renu. Do przeprawy dost\u0119pnych by\u0142o tylko pi\u0119\u0107 nadmuchiwanych ponton\u00f3w dingy. Do p\u00f3\u0142nocy na obu brzegach rzeki poleg\u0142o 11 polskich \u017co\u0142nierzy, a 23 zosta\u0142o rannych.<\/p>\n
Do godziny 3 rano 23 wrze\u015bnia wojska in\u017cynieryjne przerzuci\u0142y na drugi brzeg 52 spadochroniarzy. Pontony dingy przep\u0142yn\u0119\u0142y sze\u015bciokrotnie rzek\u0119, zanim wszystkie nie zosta\u0142y podziurawione kulami. Wojska in\u017cynieryjne straci\u0142y 15 procent swoich si\u0142. Polacy, kt\u00f3rzy przekroczyli rzek\u0119, zaj\u0119li stanowiska wok\u00f3\u0142 willi Transvalia przy ulicy Benedendorpsweg w Oosterbeek.<\/p>\n
Od wczesnego rana Driel znajdowa\u0142 si\u0119 pod ci\u0119\u017ckim ostrza\u0142em Niemc\u00f3w. Ostrzelany zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c polski szpital polowy, co spowodowa\u0142o wiele ofiar zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d rannych jak i personelu medycznego.<\/p>\n
22 wrze\u015bnia przyby\u0142o kilka pojazd\u00f3w pancernych, a wieczorem batalion czo\u0142g\u00f3w 30 Korpusu. Pojazdy pancerne wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w obronie Driel, czo\u0142gi pozosta\u0142y w obozie, chronione przez Polak\u00f3w. 23 wrze\u015bnia, w dniu \u015bwi\u0119ta brygady, kontynuowano walk\u0119 w Driel. Szef sztabu polskiej brygady dotar\u0142 do g\u0142\u00f3wnej kwatery 130 Brygady Piechoty wchodz\u0105cej w sk\u0142ad 43 Dywizji Wessex, w Homoet w Betuwe. Tam otrzyma\u0142 obietnic\u0119 dostarczenia 18 \u0142odzi oraz wystarczaj\u0105cego wparcia ogniowego podczas przeprawy przez Ren.<\/p>\n
O godzinie 16:45 564 Polak\u00f3w zosta\u0142o zrzuconych nad Grave \u2212 byli to ci, kt\u00f3rzy dwa dni wcze\u015bniej, w dniu pierwszego l\u0105dowania, nie osi\u0105gn\u0105wszy celu zostali zawr\u00f3ceni do Anglii. Kolejnego wieczoru dotarli do Driel. Podczas zrzutu zosta\u0142o rannych 20 spadochroniarzy.<\/p>\n
Po p\u00f3\u0142nocy zosta\u0142o dostarczonych 14 \u0142odzi dla brygady, jednak bez \u017co\u0142nierzy wojsk in\u017cynieryjnych. Brytyjska artyleria, tak jak obiecano, zapewni\u0142a wsparcie ogniowe. Tej nocy zosta\u0142a przerzucona ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 3 Batalionu i innych jednostek. Ostatecznie zosta\u0142o odbitych 153 \u017co\u0142nierzy brytyjskiej 1 Dywizji Powietrznodesantowej. Zostali oni przeniesieni 600 metr\u00f3w na po\u0142udnie od Hartenstein. Kolejnego dnia Polacy przesun\u0119li si\u0119 na ulic\u0119 Stationsweg po wschodniej stronie Oosterbeek. W\u0142\u0105cznie do 23 wrze\u015bnia brygada straci\u0142a 11 \u017co\u0142nierzy, a 59 zosta\u0142o rannych.<\/p>\n
W niedzielny poranek 24 wrze\u015bnia do Driel przyby\u0142 genera\u0142 broni Horrock. Om\u00f3wi\u0142 sytuacj\u0119 z Sosabowskim. 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa zosta\u0142a nast\u0119pnie przeniesiona pod dow\u00f3dztwo genera\u0142a majora Ivora Thomasa, komendanta 43 Dywizji Piechoty.<\/p>\n
Na odprawie tego samego dnia w Valburgu ustalono, \u017ce nast\u0119pnej nocy 4 Batalion Dorsetshire Regiment, jednostka 130 Brytyjskiej Brygady Piechoty oraz pozostali Polacy przeprawi\u0105 si\u0119 przez Ren.<\/p>\n
O godzinie 9 wieczorem batalion dotar\u0142 na brzeg. Noc\u0105 po trochu przybywa\u0142y nowe \u0142odzie. W ko\u0144cu o godzinie 2 rano zosta\u0142o dostarczonych 15 \u0142odzi FB3 z 4 wio\u015blarzami i 12 cz\u0142onkami za\u0142ogi. Przeprawa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dopiero oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy. Jako pierwszy przep\u0142yn\u0105\u0142 rzek\u0119 batalion Dorset, kt\u00f3ry musia\u0142 zdoby\u0107 strategiczne wzg\u00f3rze Westerbouwing. Tylko nieco ponad po\u0142owa oddzia\u0142\u00f3w dotar\u0142a na druga stron\u0119. Wielu \u017co\u0142nierzy uton\u0119\u0142o.<\/p>\n
Ustalony cel \u2013 Westerbouwing \u2013 nie zosta\u0142 zdobyty. Tymczasem wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u0142odzi zosta\u0142a zatopiona. Z uwagi na ich brak przeprawa Polak\u00f3w nie mog\u0142a by\u0107 kontynuowana. O godzinie 4:30 zosta\u0142a ona wstrzymana. Tego dnia zosta\u0142o zabitych 2 polskich \u017co\u0142nierzy, a 10 zosta\u0142o rannych.<\/p>\n
Niemiecki ostrza\u0142 trwa\u0142 ca\u0142y dzie\u0144 i noc z 25 na 26 wrze\u015bnia. Polscy spadochroniarze walczyli rami\u0119 w rami\u0119 z brytyjskimi towarzyszami broni przeciw nacieraj\u0105cym Niemcom. Polscy artylerzy\u015bci stracili ostatnie sztuki artylerii przeciwczo\u0142gowej i walczyli dalej jako piechota. Tak\u017ce Polacy w Driel znajdowali si\u0119 ca\u0142y dzie\u0144 pod niemieckim ostrza\u0142em.<\/p>\n
Oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy polski personel zosta\u0142 poinformowany o ewakuacji \u017co\u0142nierzy brytyjskiej 1 Dywizji Powietrznodesantowej, planowanej na kolejn\u0105 noc. Pod os\u0142on\u0105 silnego bombardowania artylerii 30 Korpusu \u017co\u0142nierze zacz\u0119li odwr\u00f3t w stron\u0119 rzeki. Cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w dotar\u0142a nad brzeg Renu. Polacy z 8 Kompanii nie zostali ostrze\u017ceni przez Brytyjczyk\u00f3w i zostali schwytani do niewoli przez Niemc\u00f3w.<\/p>\n
Przeprawa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 o godzinie 5:30 nad ranem. Z brytyjskiej 1 Dywizji Powietrznodesantowej jedynie 2323 \u017co\u0142nierzy dotar\u0142o na po\u0142udniowy brzeg rzeki, a w\u015br\u00f3d nich 160 Polak\u00f3w. Po stronie polskiej tego dnia zgin\u0119\u0142o 28 \u017co\u0142nierzy, a 45 zosta\u0142o rannych. Oko\u0142o 120 Polskich \u017co\u0142nierzy trafi\u0142o do niemieckiej niewoli.<\/p>\n
We wtorkowy poranek 26 wrze\u015bnia o godzinie 9 pod ostrza\u0142em niemieckiej artylerii 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa wyruszy\u0142a z Driel w stron\u0119 Nijmegen. Stamt\u0105d Polacy zostali przetransportowani samochodami ci\u0119\u017carowymi w okolice Neerloon-Ravenstein-Herpen, oko\u0142o 25 km na po\u0142udnie od Nijmegen. Brygada musia\u0142a broni\u0107 lotniska i most\u00f3w na tym obszarze. Zgin\u0119\u0142o tu 15 \u017co\u0142nierzy, a 25 zosta\u0142o rannych. 6 pa\u017adziernika brygada zosta\u0142a zabrana do bazy brytyjskiej w Belgii, a stamt\u0105d od 10 do 11 pa\u017adziernika \u0142odzi\u0105 z Ostendy do portu Tilbury w Anglii.<\/p>\n
Podczas walk w Holandii zgin\u0119\u0142o 97 Polskich \u017co\u0142nierzy, 218 zosta\u0142o rannych, 120 zagin\u0119\u0142o, spo\u015br\u00f3d nich niekt\u00f3rzy trafili do niemieckiej niewoli. W sumie brygada straci\u0142a 23 procent za\u0142ogi.<\/p>\n
Wk\u0142ad Polak\u00f3w w walki o most nad Renem by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy:<\/p>\n
Jednostki przeciwpancerne i 3 batalion bra\u0142y aktywny udzia\u0142 w walkach w Oosterbeek. W walkach w okolicach Driel odci\u0105gn\u0119li z pola walki znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 niemieckich jednostek. Polacy zabezpieczali odwr\u00f3t Brytyjskiej Dywizji Powietrznodesantowej. 9 grudnia 1944 roku genera\u0142 Sosabowki pod naciskiem Brytyjczyk\u00f3w zosta\u0142 odwo\u0142any z funkcji dow\u00f3dcy brygady. Brytyjskie dow\u00f3dztwo nie mog\u0142o znie\u015b\u0107 tego, \u017ce o\u015bmieli\u0142 si\u0119 krytykowa\u0107 b\u0142\u0119dne decyzje Brytyjczyk\u00f3w dotycz\u0105cych przeprowadzenia operacji Market Garden. Dow\u00f3dztwo brygady przej\u0105\u0142 w\u00f3wczas Stanis\u0142aw Jachnik, nast\u0119pnie pu\u0142kownik Jan Kami\u0144ski i w ko\u0144cu podpu\u0142kownik Antoni Szczerbo-Rawicz.<\/p>\n
Od maja 1945 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Brytyjskich wojsk okupacyjnych w Niemczech. 19 maja 1947 brygada zosta\u0142a rozwi\u0105zana. Jej sztandar wraz z 26 innym sztandarami polskich jednostek zosta\u0142 umieszczony w Instytucie Genera\u0142a Sikorskiego i muzeum w Londynie.<\/p>\n
<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
![](\"https:\/\/www.driel-polen.nl\/downloads\/lees-meer3.jpg\")
<\/p>\n