Panie i panowie,<\/strong><\/em>
\nDziesi\u0119\u0107 lat temu, 31 maja 2006 roku nasza \u00f3wczesna kr\u00f3lowa Beatrycze umie\u015bci\u0142a Order Wojskowy Wilhelma na sztandarze 6. Polskiej Brygady Powietrznodesantowej, dziedzicz\u0105cej tradycje 1. Polskiej Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Kr\u00f3lowa przyzna\u0142a r\u00f3wnie\u017c po\u015bmiertnie Order Br\u0105zowego Lwa genera\u0142owi Stanis\u0142awowi Sosabowskiemu.<\/p>\nTa niezwyk\u0142a ceremonia, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 na dziedzi\u0144cu wewn\u0119trznym parlamentu w Hadze, siedziby rz\u0105du holenderskiego, oznacza\u0142a rehabilitacj\u0119 brygady i genera\u0142a. Stanowi\u0142o to jednocze\u015bnie pocz\u0105tek zainteresowania wk\u0142adem polskich \u017co\u0142nierzy w uwolnienie Europy, a szczeg\u00f3lnie Holandii, nie zapominaj\u0105c przy tym tak\u017ce o cierpieniu Polak\u00f3w podczas drugiej wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n
Zw\u0142aszcza ta ostatnia kwestia by\u0142a w przesz\u0142o\u015bci rzadko poruszana. Mam na my\u015bli nie tylko to, co Polska musia\u0142a przej\u015b\u0107 jako kraj, ale przede wszystkim co prze\u017cyli sami Polacy, jako ludzie. Od napadu nazistowskich Niemiec, przez udzia\u0142 w wyzwoleniu Europy, powstanie warszawskie, a\u017c po trudny, w wielu przypadkach niemo\u017cliwy, powr\u00f3t do Polski. Ka\u017cdy z 3 obecnych tutaj polskich weteran\u00f3w ma swoj\u0105 osobist\u0105 histori\u0119.<\/p>\n
Jedna z tych historii zosta\u0142a przedstawiona w Airborne Museum w Oosterbeek. Opowiada ona o obecnym tu J\u00f3zefie Wojciechowskim oraz jego Emilii. Wystawa \u201eGoing Home. Jozef and Emilia\u201d przedstawia, jak si\u0119 poznali w syberyjskim \u0142agrze i jak pocz\u0105wszy od 1941 roku ka\u017cde z nich osobno rozpocz\u0119\u0142o w\u0119dr\u00f3wk\u0119 w poszukiwaniu domu oraz w celu odnalezienia si\u0119 wzajemnie. Podr\u00f3\u017c, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a ich przez Kazachstan, Iran, Irak, Palestyn\u0119, Egipt i RPA do Wielkiej Brytanii. Tam zobaczyli si\u0119 ponownie dopiero w 1944 roku.<\/p>\n
W owym czasie ka\u017cde z nich przeby\u0142o tysi\u0105ce kilometr\u00f3w na pieszo, poci\u0105giem, na \u0142odziach i na ty\u0142ach ci\u0119\u017car\u00f3wek. Czasami trafiali w te same miejsca i do kraju, w kt\u00f3rym drugie z nich ju\u017c tam by\u0142o albo dopiero mia\u0142o by\u0107. W marcu 1942 roku J\u00f3zef wst\u0105pi\u0142 do polskiej armii i pomaga\u0142 przy budowie obozu dla uchod\u017ac\u00f3w w Teheranie. 17 pa\u017adziernika 1942 roku w polskiej gazecie wydawanej w Szkocji zobaczy\u0142 na li\u015bcie tego\u017c obozu w Teheranie nazwisko swojej Emilii. Napisa\u0142 do niej list, kt\u00f3ry pod\u0105\u017ca\u0142 za Emili\u0105 przez Bliski Wsch\u00f3d, Afryk\u0119 i Wielk\u0105 Brytani\u0119.<\/p>\n
W trakcie gdy w 1943 roku w Szkocji J\u00f3zef \u0107wiczy\u0142 z 1. Polsk\u0105 Samodzieln\u0105 Brygad\u0105 Spadochronow\u0105, Emilia wst\u0105pi\u0142a w RPA do \u017ce\u0144skiej s\u0142u\u017cby pomocniczej Women Auxiliary Air Force. W marcu 1943 roku przyby\u0142a do miejscowo\u015bci Redcar, w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Anglii. Dopiero tam dosta\u0142a list i mog\u0142a odpisa\u0107 J\u00f3zefowi.
\nLatem 1944 roku J\u00f3zef odwiedzi\u0142 Emili\u0119 w bazie si\u0142 powietrznych w Hucknall. By\u0142o to ich pierwsze spotkanie od czasu pobytu na Syberii. Na zako\u0144czenie wizyty J\u00f3zef otrzyma\u0142 od swojej Emilii jej zdj\u0119cie z odr\u0119cznie napisanym tekstem:<\/p>\n
„to my Joe, from Mila”<\/p>\n
Kr\u00f3tko potem brygada wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w Operacji Market Garden, a 21 wrze\u015bnia 1944 roku jego jednostka zosta\u0142a zrzucona nad Driel. P\u00f3\u017aniej tego samego roku J\u00f3zef wr\u00f3ci\u0142 do Wielkiej Brytanii, aby nast\u0119pnie w maju 1945 roku stacjonowa\u0107 w Niemczech jako cz\u0119\u015b\u0107 si\u0142 okupacyjnych. Rok p\u00f3\u017aniej pobrali si\u0119 w Lincoln, a w 1947 roku przeprowadzili si\u0119 do Bradford. Tam urodzi\u0142o im si\u0119 dwoje dzieci. Niestety Emilia zmar\u0142a 26 wrze\u015bnia 2009 roku.<\/p>\n
Ta osobista historia \u017cycia J\u00f3zefa Wojciechowskiego pozosta\u0142aby prawdopodobnie nieznana dla szerszej publiczno\u015bci bez rehabilitacji polskiej brygady. Dla mnie J\u00f3zef i Emilia stanowi\u0105 symbol tego, co Polacy musieli przej\u015b\u0107. Wci\u0105\u017c jeste\u015bmy im ogromnie wdzi\u0119czni za ich po\u015bwi\u0119cenie oraz za udzia\u0142 w naszym wyzwoleniu. Nigdy tego nie zapomnimy.<\/p>\n
Historia J\u00f3zefa i Emilii pokazuje jednocze\u015bnie podobie\u0144stwa do obecnej sytuacji na \u015bwiecie.<\/p>\n
Po inwazji niemieckich nazist\u00f3w na Polsk\u0119 w 1939 roku dosz\u0142o do ogromnego nap\u0142ywu uchod\u017ac\u00f3w. Tak jak ma to teraz miejsce w Europie, na Bliskim Wschodzie, w Afryce i Azji. Nie wiadomo, czy ci wszyscy ludzie, tak jak J\u00f3zef i Emilia, kiedykolwiek zobacz\u0105 swoich ukochanych. Za ka\u017cd\u0105 wojn\u0105, za ka\u017cdym konfliktem albo kryzysem, we wszystkich zak\u0105tkach \u015bwiata, kryj\u0105 si\u0119 tysi\u0105ce osobistych historii przepe\u0142nionych cierpieniem, czasem spisanych albo przedstawionych, tak jak w przypadku J\u00f3zefa i Emilii. Oni odnale\u017ali w 1944 roku w brytyjskim Hucknall nie tylko siebie wzajemnie, ale tak\u017ce nowy dom.<\/p>\n
Dom, jakiego wszystkim \u017cycz\u0119, r\u00f3wnie\u017c tym tysi\u0105com ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105 w drodze, prawdopodobnie jeszcze przez d\u0142ugie lata. Mam nadziej\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 mieli oni si\u0142\u0119, jak\u0105 mieli J\u00f3zef i Emilia, aby mimo wszystko, pokonuj\u0105c wojn\u0119, ponownie si\u0119 zobaczy\u0107.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przem\u00f3wienie burmistrza Asseldonka Uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce zorganizowane przez Fundacj\u0119 Driel-Polen 17 wrze\u015bnia 2016 roku Szanowni weterani, Wasze Ekscelencje, Panie i Panowie Serdecznie witam wszystkich Pa\u0144stwa w imieniu gminy Overbetuwe. To zaszczyt i przywilej, go\u015bci\u0107 tutaj Pa\u0144stwa na tych uroczysto\u015bciach. Pozwol\u0105 Pa\u0144stwo, …<\/span> ![](\"https:\/\/www.driel-polen.nl\/downloads\/lees-meer3.jpg\")
<\/p>\n
<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"parent":5633,"menu_order":2,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-1715","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\n2016 Burmistrza Asseldonka - Stichting Driel-Polen<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/burmistrza-asseldonka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"2016 Burmistrza Asseldonka - Stichting Driel-Polen\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Przem\u00f3wienie burmistrza Asseldonka Uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce zorganizowane przez Fundacj\u0119 Driel-Polen 17 wrze\u015bnia 2016 roku Szanowni weterani, Wasze Ekscelencje, Panie i Panowie Serdecznie witam wszystkich Pa\u0144stwa w imieniu gminy Overbetuwe. To zaszczyt i przywilej, go\u015bci\u0107 tutaj Pa\u0144stwa na tych uroczysto\u015bciach. Pozwol\u0105 Pa\u0144stwo, …\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/burmistrza-asseldonka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Stichting Driel-Polen\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-01-12T14:19:13+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/herdenkingen\\\/herdenkingen-2015-2024\\\/burmistrza-asseldonka\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/herdenkingen\\\/herdenkingen-2015-2024\\\/burmistrza-asseldonka\\\/\",\"name\":\"2016 Burmistrza Asseldonka - Stichting Driel-Polen\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/nl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2016-09-19T10:19:24+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-12T14:19:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/herdenkingen\\\/herdenkingen-2015-2024\\\/burmistrza-asseldonka\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/herdenkingen\\\/herdenkingen-2015-2024\\\/burmistrza-asseldonka\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/herdenkingen\\\/herdenkingen-2015-2024\\\/burmistrza-asseldonka\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Herdenkingen\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/herdenkingen\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Herdenkingen 2015-2024\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/herdenkingen\\\/herdenkingen-2015-2024\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"2016 Burmistrza Asseldonka\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/nl\\\/\",\"name\":\"Stichting Driel-Polen\",\"description\":\"General St. Sosabowski\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.driel-polen.nl\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"2016 Burmistrza Asseldonka - Stichting Driel-Polen","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/burmistrza-asseldonka\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"2016 Burmistrza Asseldonka - Stichting Driel-Polen","og_description":"Przem\u00f3wienie burmistrza Asseldonka Uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce zorganizowane przez Fundacj\u0119 Driel-Polen 17 wrze\u015bnia 2016 roku Szanowni weterani, Wasze Ekscelencje, Panie i Panowie Serdecznie witam wszystkich Pa\u0144stwa w imieniu gminy Overbetuwe. To zaszczyt i przywilej, go\u015bci\u0107 tutaj Pa\u0144stwa na tych uroczysto\u015bciach. Pozwol\u0105 Pa\u0144stwo, …","og_url":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/burmistrza-asseldonka\/","og_site_name":"Stichting Driel-Polen","article_modified_time":"2021-01-12T14:19:13+00:00","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/burmistrza-asseldonka\/","url":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/burmistrza-asseldonka\/","name":"2016 Burmistrza Asseldonka - Stichting Driel-Polen","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/nl\/#website"},"datePublished":"2016-09-19T10:19:24+00:00","dateModified":"2021-01-12T14:19:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/burmistrza-asseldonka\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/burmistrza-asseldonka\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/burmistrza-asseldonka\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Herdenkingen","item":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Herdenkingen 2015-2024","item":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/herdenkingen\/herdenkingen-2015-2024\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"2016 Burmistrza Asseldonka"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/nl\/#website","url":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/nl\/","name":"Stichting Driel-Polen","description":"General St. Sosabowski","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1715"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4087,"href":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1715\/revisions\/4087"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.driel-polen.nl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}